Có nên ăn quất cảnh sau Tết? Chuyên gia khuyến cáo không nên chủ quan
– Sau Tết, nhiều gia đình tận dụng quất cảnh còn trĩu quả để ngâm mật ong, pha trà hay làm mứt. Tuy nhiên, theo chuyên gia hóa học, việc sử dụng quất cảnh làm thực phẩm cần được cân nhắc kỹ do không được kiểm soát dư lượng như quất thương phẩm.
Sau những ngày Tết, nhiều cây quất cảnh vẫn vàng óng, sai quả khiến không ít gia đình tiếc rẻ, hái xuống để pha nước chấm, ngâm mật ong, làm mứt hoặc hãm trà. Bên cạnh đó, cũng có ý kiến băn khoăn về nguy cơ tồn dư thuốc bảo vệ thực vật.
Trao đổi về vấn đề này, TS Vũ Thị Tần – chuyên gia hóa học – cho rằng cần nhìn nhận dưới góc độ khoa học thay vì chỉ dựa vào cảm tính.
Theo TS Tần, mục đích trồng quất cảnh hoàn toàn khác với quất dùng làm thực phẩm.
“Quất cảnh được chăm sóc để đạt yếu tố thẩm mỹ: dáng cây đẹp, quả tròn đều, màu vàng tươi và giữ được lâu trong dịp Tết. Tiêu chí an toàn thực phẩm không phải là ưu tiên hàng đầu như với cây trồng để ăn”, bà phân tích.
Trong quá trình chăm sóc, nhà vườn thường sử dụng phân bón, phân bón lá, vi lượng, axit amin, vitamin nhằm kích thích cây sinh trưởng, ra hoa, đậu quả và giữ quả bền màu.
“Có thể xem đây là các dung dịch ‘dưỡng’ cho cây, không mặc định là thuốc trừ sâu hay thuốc diệt cỏ như nhiều người lo lắng”, TS Tần cho biết.
Tuy vậy, bà cũng nhấn mạnh điều đó không đồng nghĩa với việc quất cảnh hoàn toàn an toàn để ăn. Các chế phẩm dùng cho cây có thành phần phức tạp và không được sản xuất với mục đích sử dụng trực tiếp cho con người. Nếu tồn dư vượt ngưỡng cho phép, vẫn có thể gây ảnh hưởng không mong muốn.
Theo chuyên gia, trong quá trình trồng, quất cảnh vẫn có thể được xử lý phòng trừ sâu bệnh. Dù tuân thủ hướng dẫn, vẫn tồn tại khả năng dư lượng bám trên bề mặt quả.
Điểm đáng lưu ý là quất cảnh không trải qua khâu kiểm soát dư lượng theo tiêu chuẩn thực phẩm trước khi đến tay người tiêu dùng, trong khi quất thương phẩm phải đáp ứng giới hạn dư lượng tối đa theo quy định.
Nhiều người cho rằng chỉ cần rửa kỹ hoặc ngâm nước muối là có thể yên tâm sử dụng. Tuy nhiên, TS Tần cho rằng cách nghĩ này quá đơn giản.
“Rửa dưới vòi nước chảy có thể loại bỏ bụi bẩn và một phần hóa chất bám ngoài vỏ, nhưng không có phương pháp rửa nào loại bỏ hoàn toàn dư lượng, đặc biệt với những chất đã được cây hấp thụ qua rễ”, bà phân tích.
Đáng chú ý, phần vỏ quất – bộ phận thường được tận dụng để ngâm mật ong, pha trà hoặc làm mứt – lại là nơi dễ tồn dư các chất xử lý bề mặt. Việc sử dụng cả vỏ có thể làm tăng nguy cơ hấp thụ những thành phần không mong muốn.
TS Tần cho rằng không nên quy kết mọi quất cảnh đều “độc hại”, song cũng không nên chủ quan vì người tiêu dùng không nắm rõ quy trình chăm sóc từng cây.
Cách an toàn nhất là không dùng quất cảnh làm thực phẩm. Nếu có nhu cầu ăn hoặc chế biến, nên chọn quất trồng với mục đích thương phẩm, có nguồn gốc rõ ràng và được kiểm soát theo tiêu chuẩn an toàn.
Bà cũng lưu ý, trẻ nhỏ, người cao tuổi và phụ nữ mang thai là nhóm nhạy cảm hơn với hóa chất tồn dư. Ngay cả khi lượng tồn dư không lớn, việc tích lũy lâu dài hoặc cơ địa nhạy cảm vẫn có thể gây tác động bất lợi. Vì vậy, các gia đình nên thận trọng khi tận dụng quất cảnh sau Tết.
